Thẩm phán Sonia Sotomayor, người được Tổng Thống Barack Obama đề cử vào Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã trả lời các chỉ trích trong ngày đầu tiên ra điều trần trước Ủy ban Tư pháp của Thượng viện. Thông Tín Viên Dan Robinson của Đài VOA tường trình về vấn đề này như sau.
Bà Sotomayor phải đối phó với những câu hỏi hóc búa do các nhà lập pháp đưa ra dù bà được xem như có nhiều hy vọng được toàn thể Thượng viện Hoa Kỳ chuẩn nhận sau khi trả lời các chất vấn của Ủy ban Tư pháp trong tuần lễ này.
Trong lời phát biểu đề cử bà Sotomayor, Tổng Thống Barack Obama cho biết là bà Sotomayor vươn lên từ một gia đình nghèo gốc Puerto Rico sống tại khu Bronx của thành phố New York để tốt nghiệp những trường đại học danh tiếng.
Bà cũng có 17 năm kinh nhiệm trong tư cách một thẩm phán liên bang. Bà Sotomayor nêu những sự kiện này trong phần mở đầu buổi điều trần.
Bà Sotomayor nói: “Sự tăng tiến trong đời sống của tôi là mẫu mực độc đáo của nước Mỹ. Cha mẹ tôi rời Puerto Rico trong thời Thế chiến thứ Hai. Tôi lớn lên trong một khung cảnh khiêm tốn tại một cư xá của những người nghèo ở Bronx. Cha tôi là công nhân trong một xưởng thợ. Ông chỉ học đến lớp ba. Ông mất khi tôi được 9 tuổi.”
Thượng nghị sĩ Dân chủ Patrick Leahy, chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện phản bác lại những chỉ trích của đảng Cộng Hòa cho rằng những phát biểu cũng như những phán quyết của bà chứng tỏ là nguồn gốc cá nhân của bà có thể đưa đến những phán quyết không công bằng.
Thượng nghị sĩ Leahy nói: “Tôi tin tưởng là tất cả những thành viên của Ủy ban có mặt ngày hôm nay sẽ bác bỏ những nỗ lực có tính cách bè phái cũng như những nhóm áp lực ở bên ngoài đang cố gắng tạo ra một hình ảnh chế nhạo thẩm phán Sotomayor. Những người này cũng đồng thời làm giảm thiểu những việc làm của bà, thành tích và sự thông minh của bà.”
Những người Cộng hòa như Thượng nghị sĩ Jeff Sessions nhận xét là việc chuẩn nhận bà Sotomayor sẽ đánh dấu một khuynh hướng là người được đề cử vào Tối cao Pháp viện có thể có những phán quyết có thiên kiến căn cứ trên đời sống cá nhân hơn là cam kết phán quyết một cách vô tư và giải thích luật pháp.
Thượng nghị sĩ Sessions nói: “Tôi sẽ không bỏ phiếu và sẽ không có nghị sĩ nào bỏ phiếu cho một cá nhân được đề cử bởi vì Tổng Thống tin rằng có thể chấp nhận một vị thẩm phán cho phép nguồn gốc cá nhân, giới tính, thành kiến hay cảm tình chi phối quyết định bênh vực hay chống lại một bên nào đó trước tòa. Theo quan điểm của tôi, một triết lý như vậy không xứng đáng được cử vào Tối cao Pháp viện.”
Đáp lại những lời chỉ trích, bà Sotomayor nói rằng những phán quyết do bà đưa ra luôn luôn dựa trên sự công bằng và tinh thần tôn trọng luật pháp.
Bà Sotomayor phát biểu: “Trong tháng qua, nhiều Thượng Nghị Sĩ đã hỏi tôi về triết lý của tôi về mặt pháp lý. Triết lý ấy rất đơn giản, đó là tuyệt đối trung thành với luật pháp. Nhiệm vụ của một thẩm phán không phải là làm ra luật, mà là thi hành luật pháp. Tôi tin rằng, quá trình làm việc của tôi tại hai tòa án khác nhau, rõ rệt phản ánh cam kết mạnh mẽ của tôi đối với việc diễn giải Hiến Pháp Hoa Kỳ theo đúng tinh thần của văn kiện này, diễn giải các đạo luật theo đúng tinh thần của chúng và theo ý của Quốc Hội, đồng thời áp dụng luật một cách trung thành theo các tiền lệ do Tòa án Tối cao và Tòa Sơ thẩm lập ra. Trong mỗi vụ án đã từng xét xử, tôi đã áp dụng luật pháp dựa trên những sự kiện có trong tay.”
Trong những vấn đề mà bà Sotomayor sẽ bị chất vấn có một phán quyết do bà đưa ra, trong tư cách là một thành viên của một hội đồng xét xử gồm 3 thẩm phán, chống 19 nhân viên cứu hỏa da trắng và 1 nhân viên gốc Châu Mỹ La Tinh ở New Haven, bang Connecticut, sau khi những người này khiếu nại rằng họ đã bị kỳ thị.
Tòa Tối Cao mới đây đã lật ngược phán quyết đó với đa số 5 trên 4.
Bà Sotomayor sẽ có nhiều cơ hội để giải thích lối tư duy của bà sau lời tuyên bố hồi năm 2001, khi bà nói ‘một phụ nữ gốc Châu Mỹ La Tinh khôn ngoan với quá trình kinh nghiệm phong phú như bà, trong phần lớn trường hợp, sẽ đưa ra phán quyết ưu việt hơn, so với một người đàn ông da trắng chưa từng có những trải nghiệm đó.’
31 nhân chứng sẽ ra làm chứng trong cuộc điều trần tại Thượng Viện để chuẩn nhận quyết định đề cử bà Sotomayor, vốn là cơ hội đầu tiên của Tổng Thống Obama để ảnh hưởng tới thành phần của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.
Trong bối cảnh Đảng Dân Chủ chiếm đa số 60% trong cuộc biểu quyết, có phần chắc Thượng Viện sẽ chuẩn nhận quyết định đề cử bà Sotomayor.
Một thượng nghị sĩ thuộc Đảng Cộng Hòa, ông Lindsey Graham, nhận định rằng bà Sotomayor sẽ được chuẩn nhận, trừ phi có chuyện gì quá tệ hại trong cuộc điều trần.
Có phần chắc là một số chính khách Đảng Cộng Hòa sẽ ủng hộ việc đề cử bà Sotomayor, vì họ sợ có thể làm phật lòng giới cử tri gốc Châu Mỹ La Tinh, là một yếu tố quan trọng tại nhiều tiểu bang ở Hoa Kỳ, nơi Tổng Thống Obama thắng cử trong cuộc bầu cử năm ngoái.