Bạo hành trong gia đình là một tệ nạn phổ biến tại khu vực Chiapas ở phía nam Mexico. Đặc biệt phụ nữ bản xứ là đối tượng bị bạo hành, bị ngược đãi do tệ nạn nghiện ngập hay do tình trạng thất nghiệp và giáo dục yếu kém gây nên. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực đang được thực hiện để cải thiệc các quyền pháp lý và kinh tế của phụ nữ. Các nỗ lực này được thực hiện dưới hình thức một chương trình phối hợp giữa gia đình và chính phủ và các Hội Thủ Công do những người phụ nữ tự giúp nhau lập nên, những nhóm này đang nở rộ tại các làng nhỏ truyền thống ở đây. Mời quí vị nghe thêm chi tiết trong tiết mục phụ nữ kỳ này với Minh Anh, bài này dựa theo bài tường trình của thông tín viên đài VOA Lisa Schlein.
Những âm thanh chói tai của những hồi chuông này thật trái ngược với không khí yên tĩnh ởû ngôi làng Zinacatan nằm trên những sườn đồi thoai thoải. Những ngôi nhà nhỏ màu xanh tô điểm thêm cho cảnh đẹp của vùng nông thôn này. Các hoạt động canh tác nông nghiệp và trồng hoa là những hoạt động chính của người dân bản xứ nơi đây.
Đây là một nhóm các phụ nữ sản xuất nhiều mặt hàng thủ công khác nhau. Các phụ nữ sản xuất các mặt hàng thêu thùa và may mặc của làng Zinacata, thuộc vùng Chiapas.
Người hướng dẫn viên có tên Adriana Alarcon giới thiệu bà Pascuala Vazquez Hernandez, người đã thành lập một hội sản xuất thủ công cùng với 19 phụ nữ khác vào năm 1990. Bà Hernandez nói bằng tiếng Tây Ban Nha và người hướng dẫn dịch lại.
Hướng dẫn viên Alarcon thông dịch: "Họ lập thành một nhóm lớn để xin tài trợ của chính phủ, để họ có một công ăn việc làm tốt và có cơ hội trong cuộc sống bởi nếu làm một mình thì sẽ rất khó. Vì vậy mà họ phải tập trung lại, và với một nhóm thì xin tài trợ dễ hơn."
Bà nói tiếp vẫn thông qua hướng dẫn viên Alarcon:
"Bà ấy đã từng lập gia đình. Tuy nhiên cuộc hôn nhân chỉ kéo dài vỏn vẹn một năm rưỡi. Chồng bà đã từ bỏ bà và vì vậy bà phải làm việc để giúp gia đình. Bà có một cô con gái. Cô con gái của bà hiện giờ đã 18 tuổi và hai mẹ con cùng làm việc với nhau. Con gái của bà cũng đã có một bé gái xinh đẹp."
Bé gái được bà Hernandez địu trên lưng bắt đầu quấy khóc trong khi bà ngoại nói về tương lai mà bà muốn cháu gái bà được hưởng.
Hướng dẫn viên Alarcon thông dịch tiếp: "Bé gái hiện giờ mới 10 tháng tuổi nhưng bà muốn là khi lớn lên cô bé sẽ được tới trường. Bà ấy mong muốn cháu bé sẽ được học hành và có một cuộc sống tốt đẹp hơn bà."
Trung tâm sản xuất hàng thủ công nhộn nhịp với nhiều hoạt động khác nhau. Những người phụ nữ đang miệt mài làm việc ngoài sân nắng, trong khi trẻ em và những chú chó, gà chạy xung quanh. Một số phụ nữ thì dệt thảm, một số khác thêu khăn choàng hay váy áo và những chiếc ví nhỏ xinh.
Một vài du khách dừng lại ngắm nhìn những mặt hàng xinh đẹp, nhiều màu sắc mà họ trưng bày.
Cô Rosa Ernestina Hernandez Vasquez, 20 tuổi, đang dệt thảm. Cô nói cô chưa lập gia đình và hiện đang sống cùng với mẹ cô và hai anh trai. Cô tới đây làm việc mỗi ngày.
Cô Vasquez nói: "Cuộc sống của tôi rất khó khăn. Mọi người thường không mua hàng của tôi. Họ lúc nào cũng trả giá và có rất nhiều sự cạnh tranh ở đây. Tôi đã từng đi học trung học và tôi muốn tiếp tục được đi học. Tôi cũng muốn tiếp tục làm nghề thêu và muốn đi tới những nơi khác để quảng bá cho nền văn hoá của chúng tôi."
Vừa rồi là lời của cô Maria Gertrudis Hernandez Hernandez, một phụ nữ bản xứ 25 tuổi. Cô là người đứng đầu Chương trình của bang về Gia đình và các vấn đề về con nuôi ở Tuxtla Gutierrez. Cô nói tình trạng bạo hành đối với phụ nữ và trẻ em do tệ nạn sử dụng ma tuý, rượu và sự gia trưởng là vấn đề nổi cộm nhất ở bang này.
Cô nói cơ quan của cô đã cung cấp thông tin cho phụ nữ về các quyền về luật pháp của họ và tìm cách bảo vệ họ khỏi những vụ bạo hành cũng như giúp họ có được một số kỹ năng kinh doanh.
Cô Vasquez nói: "Nếu một phụ nữ gặp rắc rối tại gia đình, cô ấy có thể đến sống ở khu nhà dành cho phụ nữ bị ngược đãi trong 3 tháng. Những phụ nữ này sẽ được học cách may vá và các việc khác. Và khi những người phụ nữ đó ra khỏi nơi đây thì chính phủ sẽ tìm cho họ một công việc hay giúp họ khởi sự những doanh nghiệp nhỏ như là mở nhà hàng bán món taco."
Phu nhân của thống đốc bang Chiapas, bà Maria Isabella Sabenas, là Chủ tịch Cơ quan Gia đình và Trẻ sơ sinh của Chiapas.
Bà nói rằng phụ nữ có rất ít quyền về luật pháp ở Mexico. Tuy nhiên điều này đang bắt đầu được thay đổi ở Chiapas. Bà cho hay vào tháng 11 năm 2007 chính phủ đã khởi động một chương trình mới nhằm hỗ trợ về luật pháp cho những phụ nữ bị bạo hành.
Bà Sabenas nói: "Nhiều năm trước nếu một người chồng đánh đập vợ thì anh ta chỉ bị phạt tù 3 tháng. Nhưng giờ đây họ sẽ phải chịu mức án là 7 năm tù. Chương trình cũng hỗ trợ về mặt xã hội cho những phụ nữ bị ngược đãi. Họ có thể được giúp đỡ về tâm lý và y tế. Họ được đào tạo nghề để có thể trở nên độc lập hơn và không bị buộc phải quay trở lại chung sống với người chồng đã ngược đãi họ."
Bà Sabenas cho hay chương trình đã nâng cao nhận thức của công chúng để họ hiểu rằng ngược đãi phụ nữ là không thể chấp nhận được và hành động này sẽ không được dung thứ.
Thống kê cho thấy tình trạng bạo hành gia đình đã gia tăng. Tuy nhiên bà Sabenas cho rằng con số này gia tăng là bởi vì nhiều phụ nữ đã phản kháng lại chồng mình. Bà nói rằng phụ nữ đang học cách tự cứu mình và họ đang làm chủ cuộc sống của mình.